Artisjok, Artichoke of Cynara Scolymus 

De naam Cynara Scolymus is afkomstig uit het Grieks waar ‘Kynara’ stekelige planten betekent. Het woord ‘kyon’ betekent hond. Mogelijk is hier een vergelijking gemaakt met de bladeren die op hondentanden lijken.

Cynara Scolymus is een krachtige, tot 2 meter hoge, distelachtige plant met grote bladeren die aan de onderkant behaard zijn. De oorspronkelijke soorten hebben stekels, terwijl de gekweekte vormen min of meer stekelloos zijn. De plant heeft grote bloeikoppen met groene tot bruine omwindselbladeren en violette buisvormige bloesems. De plant komt (vermoedelijk) oorspronkelijk uit Ethiopië. Tegenwoordig wordt de plant verspreid gevonden in Zuid -en Zuidwest Europa, waar meerdere vormen momenteel worden gekweekt.
Al sinds de tijd van de Griekse arts en botanicus Theophrast (400 jaar voor Christus) is de plant beschreven als voedings -en geneesmiddel. Al bij de Romeinen werd de artisjok na drinkgelagen gegeten vanwege haar verzachtende werking op de lever na alcoholgebruik. Gaius Plinius Secundus maior (Romeins militair, letterkundige en amateur-wetenschapper) zou zijn tijdgenoten berispt hebben, omdat ze hun geld aan distels verspilden.

Heilzame werking

Artisjok is eetlustopwekkend, stimuleert lever en gal (stimuleert de galafscheiding), helpt bij misselijkheid, vol gevoel, winderigheid en te hoog cholesterolgehalte. Tevens bevordert het de doorbloeding, de regeneratie en ontgifting van de lever. Anabolen (Anabole steroïden zijn chemische varianten van het mannelijk geslachtshormoon testosteron) kunnen de lever zwaar belasten. Daardoor stijgt de aanmaak van het ‘slechte’ cholesterol LDL en stijgt de kans op leverschade.
Uit onderzoek naar cellen uit de rattenlevers blijkt dat Artisjok de lichaamseigen antioxidant ‘glutathion’ beschermt en misschien zelfs gedeeltelijk vervangt. Daardoor heeft de glutathion minder moeite schadelijke stoffen te neutraliseren.
Tevens vermindert artisjok op cellulair niveau de prikkels van insuline, die de fabricage van cholesterol in de lever in gang zetten.

Bereiding 

Het eten van artisjokken is voor velen nog relatief onbekend. Op de groenteafdeling in de supermarkt ziet u wel eens artisjokken liggen maar weinig mensen weten hoe ze die bloem moeten bereiden en eten.
Voor de bereiding moet u eerst de artisjok wassen en de steel afbreken. Daarna verwijdert u de onderste lelijke bladeren. Deze bladeren zijn heel taai. De lelijke punten van de bladeren kunt u ook afknippen. Leg de artisjokken samen met de stelen en de weggesneden bladeren in een bodem kokend water met zout. Gebruik voor het koken van artisjokken nooit een aluminiumpan want de groente zou dan haar mooie kleur verliezen en een metaalachtige smaak krijgen. Voeg eventueel azijn of citroensap toe. U kunt ook een paar dunne, halve schijfjes citroen tussen de bladeren steken. De artisjokken zijn gaar in 30 à 40 minuten. Dit kunt u controleren door met een vork aan een blaadje te trekken. Als het blad gemakkelijk loslaat is de groente gaar. Daarna moet u de groenten ondersteboven laten uitlekken in vergiet en droogdeppen met een doek. Het kookwater niet weggooien want daar kunt u een heerlijke bouillon (met weer de gunstige cholesterolverlagende eigenschappen) van maken.
Het eten van een artisjok lijkt een beetje omslachtig. U eet artisjokken warm met een sausje naar keus of koud met vinaigrette. Trek, van onderaf beginnend, de blaadjes een voor een uit de artisjok en dompel ze telkens met de vlezige onderkant in de saus. Daarna kunt u de blaadjes tussen de tanden uitzuigen. Vervolgens ziet u de nog niet ontwikkelde bloemblaadjes (het hooi) te voorschijn komen, die u met een mes moet wegschrapen omdat deze niet eetbaar zijn. Het lekkerste deel van de artisjok ligt nu voor u.

Boldocynara

Alfred Vogel heeft een bijzonder middel dat 34% Cynara Scolymus bevat. Dit middel heet Boldocynara. Het is een combinatie van verschillende kruiden zoals Aloë ferox, Lycopodium, Silybum Marianum, Polygonum aviculare die allemaal een gunstige werking hebben op de lever en de galblaas. Boldocynara is verkrijgbaar bij de meeste botica’s op het eiland. De dosering is drie maal daags tien druppels in de mond nemen een half uur voor of een half uur na het eten. Houd de druppels even (half minuut) in de mond en daarna doorslikken.