De jeans, denim of spijkerbroek

Wij kennen hem allemaal die heerlijke spijkerbroek waarmee je alles kon doen en die jarenlang meeging. Hoe ouder de broek was des te lekkerder en beter hij zat. Door de jaren heen is de spijkerbroek veel veranderd; het is van broek naar, rok, naar hemd, naar vest, naar tas, naar pet gegaan, maar toch altijd de comfortabele spijkerbroek gebleven.
Door de komst van de spijkerbroek is kleding ineens stoer en sexy geworden. Spijkerbroeken komen tegenwoordig in diverse kleuren, modellen en in alle maten voor. Voor lange benen, korte benen, brede heupen, smalle heupen, peervormig billen, appelvormig billen of zelfs voor de vorm van uitgedroogde dadels; alles past in de spijkerbroek. Zelfs als een spijkerbroek gescheurd is, versleten, of de kleur vaal is, het valt allemaal onder mode en wordt geaccepteerd.

Levi Strauss, geboren in 1829, kwam op achttienjarige leeftijd uit Duitsland naar New York, waar hij als koopman werkte. Toen hij 24 jaar was vertrok hij naar San Francisco toen daar in de mijnen goud was ontdekt. Hij begon er kleren te verkopen. Door het zware werk in de mijnen kwam de vraag van de mijnwerkers voor stevige broeken. Strauss maakte de broeken van tentdoek; daarna gebruikte hij katoen uit Frankrijk dat in Amerika bekend stond onder de naam “denim’. Het woord denim is een verbastering van het Franse ”serge de Nimes”, een weefsel, bekend uit de 17de eeuw, uit Nimes in Frankrijk.  Het woord ‘jeans’ komt van het gebruik van een mengeling van weefsel –katoen, linnen en/of wol, dat uit Genua, Italië kwam. Genua werd jeans. Al vanaf de 16e eeuw werd dit weefsel geïmporteerd naar Engeland. Denim was sterker en duurder dan de jean. Het verschil zat ook in het weefsel. Denim werd gemaakt van een gekleurde en een witte draad, terwijl jean geweven was van twee draden in dezelfde kleur.
Een van Levi’s klanten, Jacob Davis, was een kleermaker uit Reno, Nevada. Hij kocht regelmatig rollen stof bij Levi Strauss en Co. Jacob Davis had een klant bij wie de zakken van de broeken loslieten. Hij bedacht een manier om zijn broeken te verstevigen en kwam op het idee om metalen klinknagels te slaan op de plekken die het meest onder spanning stonden.
Deze ‘klinknagelbroeken’ sloegen bij iedereen aan en Jacob begon was bang dat iemand zijn idee zou overnemen. Hij besloot patent aan te vragen, maar had moeite met 68 dollar die hij daarvoor nodig had, bij elkaar te krijgen. Wat hij nodig had was een businesspartner en hij dacht onmiddellijk aan Levi Strauss. Jacob vroeg Levi om samen patent aan te vragen. Levi zag daar wel de mogelijkheid voor en hij aanvaardde Jacobs voorstel. In 1873 maakten Jacob W. Davis en Levi Strauss voor het eerst een spijkerbroek en vroegen in datzelfde jaar tevens patent aan.
In korte tijd kochten alle werkende mannen de vernieuwde kleding en werd de ‘klinknagelbroek’ een begrip. In 1902 sterft Levi Strauss op 73-jarige leeftijd. In 1906 werden door de aardbeving en de brand in San Francisco de hoofdkwartieren en de fabrieken van Levi Strauss & Co verwoest. Een nieuwe fabriek wordt gebouwd in de Valencia Street no. 250 in San Francisco. Tijdens de Tweede Wereldoorlog droegen de Amerikaanse soldaten Levi’s broeken die grote bekendheid in Europa kregen. De eerst Levi’s warenhuizen worden pas in 1983 in Europa geopend.
De Wrangler jeans, ontworpen door de kleermaker Rodeo Ben, komen pas in 1947 op de markt. De Lee Mercantile Company startte in 1915 met een bedrijf in Kansas City. In 1942 veranderde de naam in H.D. Lee Company.
Jeans worden tegenwoordig zowat overal gemaakt; o.a. in China, Thailand, Italie, Engeland en Frankrijk.

Jeans worden tegenwoordig gewassen en bewerkt. De ‘Pre-washed’ is al voorgewassen en zal niet zo gemakkelijk meer krimpen. Ook vinden er bewerkingen plaats variërend van een standaard waterspoeling tot gedetailleerde bewerkingen met lasers en chemische printers, om persoonlijke uitingen of afbeeldingen op de jeans te plaatsen. Ook de ‘used look’ is zeer populair. Vaak wordt de versleten ‘look’ verkregen door een zandstraalapparaat, of mogelijk zelfs door met een slijptol een laagje van het denim te verwijderen, waardoor er een verkleuring optreedt. Dit zelfde effect kan soms worden bereikt door bepaalde delen van de broek af te plakken en dan langdurig te wassen.
De versleten vlakken en de gaten in de jeans vinden nu nog gretige aftrek bij de jongere generatie. Met een stanleymes of met een schaar worden dunne lijnen ingesneden. Vervolgens wordt een aantal van de broeken in een wasmachine geplaatst om met een grote hoeveelheid puimstenen (de ‘stone-washed’ jeans) en chemicaliën om vervolgens enkele uren te worden gewassen. Om 150 jeansbroeken te steenwassen is 150 kilo puimstenen nodig en wordt meer dan 750 liter water verbruikt. Afhankelijk van de vereiste mate van verkleuring moeten de broeken gewassen worden voor een periode van tussen de 30 minuten tot 6 uur.
Het feit dat de witte draden nog intact zijn na deze behandeling houdt verband met het feit dat de textielmolen bij het weven van de denimstof een veel dikkere draad gebruikt voor de horizontale lijnen dan voor de verticale. Deze draden zijn (nog) wit omdat deze in de kern van de stof liggen en de (kunstmatige) indigo kleurstof, waar de spijkerbroeken zo bekend om staan, niet zo diep in de stof kan dringen. Het basis garen voor het verven met de indigo kleurstof is wit / grijs.
Een doorsnee spijkerbroek heeft een imitatie lederen label; een klein geweven labeltje dat meestal aan de zijkant op de zak aan de achterzijde is genaaid; een waslabel met wasinstructies, de maat en het land van herkomst, een groot label van dun karton, op de achterzak en dan vaak nog een hanglabel of een “joker” label aan de bovenkant.

Strakke jeans zijn altijd ‘in’ geweest. Stoer bij de cowboys en sexy (Britney Spears, Angelina Jolie en Madonna) bij de vrouw met de lange benen. Velen kunnen zich nog herinneren dat een strakke spijkerbroek soms met hulp van een ander aangetrokken moest worden. Hoe strakker… hoe beter!

Strakke spijkerbroeken zijn onlangs het onderwerp geweest van een gezondheidswaarschuwing. Enkele jaren geleden schreef dokter Malavinder Parma van het Timmins ziekenhuis in Ontario, het Canadese medische verenigingsblad aan, met details van de gevallen van drie vrouwen die allen een zenuwafwijking hadden ontwikkeld die ontstaan was door druk op een zenuw, veroorzaakt door het dragen van te strakke spijkerbroeken. Dokter Parma waarschuwde de dames dat vooral jeans met extreem lage taille een zenuw die zich net onder het heupbekken bevindt, kan beklemmen waardoor men een tintelend, soort brandend gevoel kan gaan ervaren.
Het zijn echter niet uitsluitend de vrouwen die zich zorgen moeten maken over strakke broeken. Ook de heren, en dan vooral de mannen die graag binnenkort vader wensen te worden, zullen het dragen van strakke broeken moeten beperken. Voor hen kan het dragen van strakke jeans impotentie en beschadigde testikels veroorzaken. Er zijn zelfs verhalen bekend uit het oude Rusland van de 16e eeuw, waar de boeren regelmatig broeken van berenhuid droegen als vorm van geboortebeperking. De bekende jeansmerken als Levi’s, Wrangler, Lee, Replay, Calvin Klein en Diesel zullen dergelijke historische feiten echter niet graag vertellen.

Tegenwoordig zijn de lage taille jeans in de mode. De ritsen zijn zeer kort en zijn mijns inziens overbodig want alles wat je door de ritssluiting eruit zou moeten halen, … valt er al bijna uit. Heeft u zich ook al afgevraagd wat de lage spijkerbroek nog net weerhoudt om niet van de heupen af te vallen? Ik pieker daar niet meer over want anders ga ik staren.
Een korte tijd werd er geprobeerd een ‘bad boys look’ te introduceren waarbij de spijkerbroek achterstevoren werd gedragen. De ritssluiting zat dus bij de bilspleet. Mogelijk door het probleem bij het urineren, zien we deze rage niet meer.